برای فارسی نویسی و به خصوص انتشار نوشتهها بر روی وب، ما در آی طنز سازوکاری را استفاده میکنیم که ساده و مفید است. نکات نگارشی برای فارسینویسیِ درست، همانهاییست که امروزه از سوی ویراستاران برجستهی فارسی اعمال میشود که در این مقال فرصت پرداختن به آنها نیست و البته بعضی هم ذوقی است. اما برای نگارش درست فارسی برای انتشار بر روی وب، چند راهکار وجود دارد که با عمل به آنها مشکلات فراوانی به راحتی حل میشود و از تمام دوستانی که برای آیطنز مینویسند خواسته میشود که آنها را رعایت کنند. مهمترینِ این راهکارها در زیر آمدهاند:
-
از حروف فارسی برای تایپ استفاده کنید. توضیح آنکه بین حروف فارسی و عربی در محیط کامپیوتر، فرقهایی هست که شاید در نگاه نخست چشمگیر نباشد اما واقعا وجود دارد؛ از جمله آنکه "ی" در تایپ فارسی بدون نقطه نوشته میشود اما در تایپ عربی با دو نقطه و به صورت "ي". برای حل این مشکل برنامهی ترایلیآوت (که متاسفانه نام خالق آن را نمیدانم) نوشته شدهاست که مزایای مهم دیگری نیز دارد. اگر این برنامه بر روی کامپیوتر شما نصب نیست پیشنهاد میکنم همین حالا با استفاده از لینک زیر آن را داونلود کنید و پس از اجرای آن بر روی کامپیوترتان اجرا کنید. به این صورت صفحه کلید شما فارسی استاندارد خواهد شد.
دريافت برنامه ترای لیآوت / 83 کیلوبایت
(پس از دانلود یک فایل زیپ خواهید داشت که با باز کردن آن و اجرای فایل exe از درون فولدر مربوطه، برنامه ترای لی آوت در کامپیوتر شما اجرا خواهد شد و در حافظه خواهد نشست.)
-
رعایت نیمفاصله در نگارش یارانهای و به خصوص برای انتشار در وب بسیار مهم است. مهمترین فرق میان این فضا (وب) و تایپ بر روی کاغذ این است که در نوع اخیر نحوهی ظاهر شدن متن برای نویسنده یا تایپیست مشخص است و پیش از هر گونه ارائه ای می توان اشکالات آن را بر طرف کرد. مثلا چنانچه برای کلمه "می نویسد" بخش "می" در انتهای یک سطر باشد و بخش "نویسد" به سر سطر بعدی رفته باشد، می توان به راحتی آن را تشخیص داد و با بردن "می" به سطر بعدی یا گذاشتن یک خط فاصله در انتهای "می" جدا افتاده، مشکل را تا حدودی حل کرد. اما در هنگام تایپ برای انتشار در وب، معمولا اندازهی پنجرهای که درون آن تایپ میشود با پنجرهای که درون آن متن نمایش داده میشود، تفاوت دارد و از این رو به هیچ عنوان نمی توان فهمید در طی یک پاراگراف، کدام بخش از کلمات در کجای سطر قرار خواهند گرفت. این مساله باعث میشود که اگر نیمفاصله رعایت نشده باشد، پیشوندهایی نظیر "می" و پوسندهایی چون "ها" از کلمه جدا افتاده و بعضا به سطر بعدی منتقل شوند.
رعایت نیمفاصله از چنین مشکلی جلوگیری می کند. پس از نصب برنامهی ترای لی آوت، با فشردن همزمان دکمه های شیفت و اسپیس، میتوان پسوندها و پیشوندها را به کلمهی اصلی چسباند و از جدا افتادن آنها جلوگیری کرد. مثلا کلمهی "میکند" بدون استفاده از نیم فاصله به صورت "می کند" تایپ میشود که احتمال جدا افتادن آن در دوسطر زیاد است اما با استفاده از ترایلیآوت به صورت "میکند" نوشته می شود که یک کلمهی پیوسته محسوب شده و به هیچ وجه جدا نمیافتد. یادآوری این نکته هم ضروری است که هرچند میتوان در نرم افزارword ، بدون استفاده از ترایلیآوت با ترکیب دکمههای کنترل و منفی، نیم فاصله ایجاد کرد اما این نیم فاصله حقیقی نیست و پس از انتشار مطلب بر روی وب، تمامی نیم فاصلههایی که به این ترتیب ساخته شدهبودند از بین خواهند رفت.
- کلیهی علائم سجاوندی (نظیر: ، . ؛ : ...) که در آخر جمله آورده میشوند به حرف قبل از خود میچسبند و با حرف بعدی با یک فاصله جدا میشوند. برای درک دلیل این مطلب نیز، در نظر گرفتن همان مشکل پایین افتادن حروف یا کلمات جدا، کفایت میکند. پس نمینویسیم: "احمد آمد . گفتم کجا بودی ؟" بلکه مینویسیم: "احمد آمد. گفتم کجا بودی؟"
- باز بنا به همان دلیل بالا پرانتز، گیومه، کوتیشن و سایر علائمی که جملهها و کلمات را در خود میگیرند به حروف داخل خود میچسبند و با حروف قبلی و بعدی خارج از خود یک فاصله دارند. مثلا: برادرم (حمید) دیر به خانه آمد.
- از استفاده از (( و )) یاکروشه و سایر علائم به جای « و » (گیومهی استاندارد فارسی) خودداری کنید. با نصب برنامهی ترای لی آوت، میتوانید گیومه را با استفاده از دکمههای شیفتG و شیفتF تولید کنید.
و همچنین دو توصیه در مورد علامت سجاوندی محبوب طنزنویسها:
اول. علامت تعجب در آخر جمله میآید؛ از بکاربردن آن در بین جمله خودداری کنید. اگر اصرار دارید که توجه خواننده را به نامعمول بودن یک کلمهی خاص جلب کنید میتوانید علامت تعجب را در آخر آن کلمه بین پرانتز بیاورید. هرچند که بهتر است از این کار هم کم استفاده کنید.
دوم. گذاشتن علامت تعجبهای متوالی در آخر یک جمله درست نیست. توصیهی من (محمود فرجامی) اینست که از علامت تعجب کلا کم استفاده کنید، اما اگر خواستید در پایان جملهای بیاورید فقط یک علامت بگذارید.
