فاضل ترکمن: «ابراهيم رها» از آن دسته طنزپردازاني است كه موافقان و مخالفان بسياري دارد . اگر نام او را يكبار در اينترنت سِرچ كنيد ؛ بر اين ادعا صحه خواهيد گذاشت .

دوست دارم به مخالفان سر سخت او -كه گمان مي كنم بيش تر خواننده روز نوشت هاي طنز او بوده اند تا كتاب هاي طنزش -پيشنهاد كنم كه حتما" آثار طنز منتشر شده از او را تهيه و مطالعه كنند ... اصلا" شايد بد نباشد براي اينكه نسبت به اين امر تشويق بيش تري بشويد ؛ خاطره اي را كه از استاد منوچهر احترامي در اين باره به ياد دارم ؛ بازگو كنم :

« يك بار سري كتاب هاي طنز ابراهيم رها را به استاد احترامي امانت دادم و ايشان پس از مطالعه كتاب هاي رها _ برخلاف تصورم _ رضايت نسبي از آثار او داشتند . ايشان معتقد بودند كه آثار طنز ابراهيم رها هرچند درجه يك نيستند اما در حد و اندازه خودش كارهاي خوب و قابل توجهي است و رگه هايي كمرنگ از طنازي هاي سيد ابراهيم نبوي در طنزهاي او ديده مي شود . »

به نظر مي رسد اگر ابراهيم رها در كميت طنزهايش تاملي كند ؛ كيفيتشان چند برابر خواهد شد ؛ احتمالا" همين تامل باعث شده كه كتاب هاي طنز منتشر شده از او نسبت به روز نوشت هاي طنزش _ كه اكثرا" بي پرده ، مستقيم و بدون رندانگي است _ چه از لحاظ تكنيكي و چه از لحاظ موضوعي قدرتمند تر باشد .

اين همه روده درازي كردم تا كمي درباره كتاب طنز »دو قطعه عكس 6X4» نوشته ابراهيم رها صحبت كنم . كتابي كه تقديم به سيد محمد خاتمي شده _ مردي كه به قول رها روحش را به قدرت نفروخت _ و مسائل مربوط به او ، حزب و طرفدارانش و دوران رياست جمهوري اش را به تصوير كشيده است .

روي پشت جلد كتاب در توضيح عنوان كتاب آمده است كه : «اين كتاب راجع به هنر عكاسي نيست ! اين كتاب اصلا" به عكاسي كاري ندارد ، اين همه اسم بي ربط توي دنيا هست آن وقت شما گير داده ايد به اسم اين كتاب ؟ دوقطعه عكس 6X4 در واقع دو كتاب در يك كتاب است . يعني شما پول دو تا كتاب را مي دهيد يك كتاب مي خريد !

جلد دوم بينوايان مرحوم ويكتور هوگو و بخش دوم شهر قصه مرحوم بيژن مفيد يك ضرب وارد دوره هشت ساله اصلاحات شده و شده دو قطعه عكس 6X4 ! اين براي اولين بار نيست كه دو كتاب ، در يك كتاب چاپ مي شود اما براي اولين بار است كه ژان والژان درباره سعيد امامي صحبت مي كند ، باور كنيد !»

البته توضيحات پشت جلد كتاب رها را آنقدر راضي نكرده كه از نوشتن مقدمه اي بامزه براي ابتداي كتابش منصرف شود ؛ بنابراين در ابتداي كتاب هم مي توانيد توضحياتي اضافه بر اين بخوانيد .

دو قطعه عكس 6X4 شامل دو باب است كه نويسنده در باب اول از فضا و كاراكترهاي رمان بينوايان ويكتور هوگو استفاده كرده و در باب دوم نيز بازي كوچكي با شهر قصه بيژن مفيد داشته است اما وجه اشتراك هر دو باب در اين است كه نويسنده در آن براي به وجود آوردن موقعيت هاي كميك از داستان هاي مالوف و شناخته شده اي استفاده كرده چرا كه با اين كار قصد قرينه سازي كاراكترهاي اين داستان ها را داشته است . قرينه سازي براي گفتن حرفهاي بو داري كه رها نوشته عمل رندانه اي است چون اينطوري يا اصلا" گرفتار پاسبان ها نمي شود و يا دير تر توي تورشان گير مي افتد! بدون شك شما كه از مخاطبان پروپاقرص آثار طنز امروز هستيد ؛ بعد از مطالعه اين كتاب شخصيت هاي بيروني داستان را پيدا مي كنيد اما من هم براي نمونه به شخصيت ژان والژان اشاره مي كنم كه در فضاي كميك دو قطعه عكس 6X4 ، نقش سيد محمد خاتمي را بر عهده داشته است .

وقتي كتاب را تمام كردم ؛ با خودم گفتم كه اي كاش باب دوم كتاب يعني «شهر بي قصه ! » حذف شده بود چون نويسنده در اين باب از پرداخت موفق باب اول برخوردار نبوده و كار چندان قابل توجهي نكرده است . از طرفي باب اول كتاب همه حرفهاي مهم دوم خردادي و اصلاح طلبانه نويسنده را به مخاطبين القا كرده و نيازي به آوردن بابي ديگر كه باعث لوس شدن قضيه مي شود ؛ نيست .

با همه اين تفاسير مطمئن باشيد كه از خواندن دو قطعه عكس 6X4 پشيمان نمي شويد و لحظات توام با لبخندي را به خاطرات شيرين دوران مطالعه تان اضافه مي كنيد .

راستي ! حواستان باشد هنگام خواندن كتاب از مشاهده كاريكاتورهاي بزرگمهر حسين پور نگذريد يا آنها را سرسري نگاه نكنيد چرا كه در دل تك تك اين كاريكاتورها حرفهايي نهفته است كه عاقلان دانند !

در آخر قسمتي از باب اول كتاب را مي خوانيد :

هواپيما به حوالي آمريكا رسيده . ژان والزان به saeed شون اينا مي گويد ما بايد آنقدر از خودمان آزادي در كنيم كه پوز اين مجسمه بي ريخت اينها را بزنيم . بعد مي پرسد از ژاور چه خبر ؟ saeed مي گويد همين دو سه ساعته گويا بيست تا روزنامه ديگر بسته شده ، كلي آدم گرفته شده ،كلي بازجويي انجام شده. كلي برانداز جديد كشف شده ، كوزت هم دارد زير «فشار » له مي شود .

بدين ترتيب والژان با دلي كه غم درد گرفته در نيويورك سخراني مي كند .
ژا ن والژان : من از طرف مردمم به مردم آمريكا سلام مي كنم . ( نگفتم دولت ها بعد پس فردا ژاور برايمان مشكل درست نكند !) گفتمان خوب است . اي مردم جهان ! صبح به صبح با هم گفت و گو كنيد . آخه مگه چه عيبي داره ، ها ؟

و هيچ كس نمي تواند به اين سوال والژان جواب بدهد و طرح گفت و گوي تمدن ها شكل مي گيرد ، بعد والژان مي رود يك جاي ديگر سخراني مي كند . بيل و مونيكا هم مي نشينند تا سخراني او را گوش كنند . آنها حواسشان نيست كه چراغ ها را خاموش نكرده اند و اصلا" اينجا سينما نيست كه آنها به جاي فليم ديدن ... به اين شكل رابطه دو نفر افشاگري مي شود و والژان از آمريكا مي رود به فرانسه ( نه ، ببخشيد سه شد . در اين داستان فرانسه كشور خود ژان والژان است ! ) مي رود آلمان و روسيه و عربستان و ايتاليا و بقيه كشور ها و بعد بر مي گردد به فرانسه ( حالا شد!) آنجا مي بيند يك عكس داده اند دست تمام مردم كه جاي او و بيل در كنار مونيكا عوض شده ! يك عكس ديگر هم او را در حالي كه يك نوشيدني بدي در دست دارد و دارد مي گويد به سلامتي كوزت ! نشان مي دهد . آنقدر به والژان بر مي خورد كه دوباره مي گذارد و مي رود سفر و به سعيد مي گويد خودت توي اين كوچه پس كوچه هاي پاريس بگرد ببين اين مونتاژ عكس كار كي بوده و به كوزت بگو عكس ها مونتاژي است ... _فصل چهاردهم ، صص 66_63 _

مشخصات كتاب :

دو قطعه عكس 6X4

نوشته ابراهيم رها

تصاوير از بزرگمهر حسين پور

طرح جلد : سيد پارسا بهشتي شيرازي

چاپ اول : 1384 _ چاپ دوم : 1385

قيمت 1500 تومان

انتشارت روزنه ( تلفن : 66935086_66939074 )