هنوز هم مشخص نیست که آیا واقعا جیمزموریه انگلیسی «حاجی بابا» را نوشته است یا فقط آن را تدوین و ویراستاری کرده است. هم چنین این رمان به شدت از رمان مشهور«ژیل بلاس» اثر «رنه لوساژ» فرانسوی تاثیرگرفته است تا جایی که «موریه» درآن زمان متهم به رونویسی از روی این اثر شده بود.دربرخی موارد کتاب شباهت هایی هم با نثر طنزآمیر «لارنس استرن» پیدا می کند. با این همه میرزا حبیب اصفهانی در آن زمان آگاهانه رمان «ژیل بلاس» را هم به فارسی ترجمه می کند. ادامه »»

حاجی اسماعیل سیاه ، فرزند آخندزاده ملا عبدالاحد است ، که درسال 1278 قمری در قریه توتک محال کرخ ولایت هرات چشم به جهان گشوده وبعد از فرا گیری علوم متداول در مدارس خصوصی ، زیاد تر به علوم دینی آشنا میگردد وچون اشتیاقی در افشاگری وانتقاد اجتماعی داشته وزمانه را از نگاه سیاسی مختنق وسیاه مینگرد، به شعر وآنهم از نوع هزل وهجا ومدح پناه میبرد، تابه گفته عبید زاکانی داد خودرا از مهتر وکهتر بستاند.اوبدینگونه به شعرروی میآورد: یارب عنایتی که ره عــــشق پویمــــا، روی از جهان بتابم و سوی تو رویما/ در صولت رضای تو طول لسان کنم، وزروی شــوق حـــمدوثنای تو گویما... ادامه »»

طبق معیارهای تحلیلی تئوری‌های طنز را می‌توان به‌سهولت در 3 گروه عمده دسته‌بندی کرد: تئوری ناهمخوانی، تئوری برتری و تئوری رهاسازی. تئوری ناهمخوانی با نام شخصیت‌های برجسته تاریخی همچون ایمانوئل کانت و سورن کی‌یرکگارد پیشتاز دیگر نظریه‌ها بوده و حتی می‌توان گفت پیوندی ریشه‌ای با علم خطابه ارسطو نیز دارد. ادامه »»

منوچهر احترامی
عطار به ویژه در مصیبت‌نامه، مجموعه قابل ملاحظه‌ای از قصه‌های طنزگونه و شطح‌آمیز مربوط به دیوانگان را گرد کرده که در نوع خود در ادبیات منظوم کلاسیک زبان فارسی کم سابقه است. خیل دیوانگان عطار، طیف وسیعی از عقل‌باختگان و حواسپرتان و خل‌وضعان و مغفولین و بی‌دلان و دلشدگان و مردم گریزان و پنج‌دانگان و ملنگان و مخ‌مختلان و غیر آنان را که در گوشه و کنار جهان به فراوانی یافت می‌شوند، در برمی‌گیرد. ادامه »»

احسان واعظی
اين شاعر بلند پايه‌ی قرن هشتم هجری بنابر موقعيت استثنايی‌اش، پس ازگذشت قرن‌ها تاکنون از ياد نرفته و مورد توجه علاقه‌مندان شعر وادب قرار دارد؛ ولی با اين همه بايد گفت که کمتر شاعرمشهوری مانند عبيد، مورد بی‌مهری تذکره‌نويسان و مورخان قرارگرفته است. تا جايی که برای يافتن گوشه و شمه‌ای ازشرح حال عبيد جز به کتابهای چون تذکرة الشراء دولت شاه سمرقندی وکتاب تاريخ گزيده، اثر حمدالله مستوفی، به منابع ديگری که اطلاعات مفصل و مبسوطی درباره‌ی زندگی عبيد الله زاکانی ارائه نموده بتواند، برنمی‌خوريم. ادامه »»

«اسپنسر» معتقد است که هرکس دائما ازطریق فرایند مدیریت استرس‌های روزانه، درحال متراکم کردن انرژی است و طنز همانا آزاد کردن این انرژی است. وقتی به چیزی می خندیم؛ به طریقی توانسته ایم آن را مغلوب کنیم و بر آن سیطره یابیم؛ در واقع این نظریه توضیح می دهد که هرگاه بتوانیم امری را به طنز بگیریم دست کم توانسته ایم از نظر ذهنی کارش را بسازیم و بر آن غلبه کنیم ادامه »»

منیژه باختری
برای نخسیتن بار تيو فراستوس یونانی رساله کوچکی به نام «سجایا» در شناخت مشخصات و رفتارهای افرادی با ویژگی های گونه گون چون متملق، پرحرف، خودبرتربین، خودپرست و مدپرست نوشت. این آفریده روان شناختی به هیچ وجه طنزی نبود، اما نویسندگان بعدها از آن تقلید کردند به تاسی از آن طنزهای نابی آفریدند. ادامه »»

شوخی‌ و طنز مودبانه‌ مجله‌ نیویورکر با جو حاصله‌ از رشته‌ طرح‌های‌ خنده‌دار و کمدی‌ در روزنامه‌های‌ امریکا، ضمایم‌ روزنامه‌ها و کتاب‌های‌ کمیک‌، بسیار متفاوت‌ است‌. کارتون‌ استریپ‌ که‌ از سری‌ تصاویر دنبال‌ هم‌ تشکیل‌ می‌یابد، از قاره‌ امریکا منشا نیافته‌ است‌، بلکه‌ در ایالات‌ متحده‌ است‌ که‌ به‌ اوج‌ تکامل‌ خود می‌رسد. نخستین‌ کارتون‌ خنده‌دار که‌ بیش‌ از همه‌ دوام‌ یافت‌ کارتون‌ «پسران‌ کاتز نجامر» اثر «ردلف‌ دیرکس‌» بود که‌ در سال‌ ۱۸۹۶ شروع‌ شد و اکنون‌ نیز همچنان‌ ادامه‌ دارد. ادامه »»

حمیدرضا شعیرى
کاریکاتور دارای چند ویژگی مهم است که بررسی نشانه‌- معناشناختی آن را ضروری می‌کند: الف) کاریکاتور متنی است که در بافت اجتماعی- فرهنگی شکل می‌گیرد و گفتمانی را تولید می‌کند که دارای کارکرد زبانی است؛ ب) از دیدگاه نشانه‌ای، کاریکاتور از قدرت بالایی برخوردار است؛ چرا که بدون هیچ محدودیتی از امکان دخل و تصرف در دالها بهره‌مند است. ادامه »»

علی قیصری
ادبیات جنبش مشروطه ایران همچون ادبیات بسیاری از تحولات و انقلاب‌های مدرن، رگه‌های غنی و متنوعی از هجو و طنزسیاسی را دراشکال گوناگون دربرداشت: مقالات مطبوعاتی، رمان‌ها، رسالات و اشعار مواضع متفاوتی را در یک موقعیت دوگانه و نادر تاریخی بیان می‌کردند. بر این منوال نگارش هجوو طنزسیاسی را می‌توان در دوره‌ای بررسی نمود که هم مبشر آغازهایی نو بود، و در عین حال خبر از پایان‌هایی می‌داد. ادامه »»

نورا تنهایی
اگر بخواهیم طنزهای حافظ را مورد بررسی قرار دهیم در مرحله ی نخست باید ببینیم، دغدغه های خاطر او چه چیزهایی بوده که او را وادار به انتقاد در مورد آنها کرده است ، و خوب می دانیم که طنزهای حافظ ، همه انتقادی است به اوضاع زمانه ی وی . از اوضاع زمانه ی حافظ ، اقتدار امیران و زاهدان ریاکاری که او نام می برد ، به خوبی اطلاع داریم و می توان گفت اصلی ترین پریشانی خاطر حافظ از همین ریاکاران به ظاهر خداپرست زاهدنما است ادامه »»

حسن جوادی
گذشته از اجتماعات اولیه‌ای که گفته می‌شود، مادرشاهی رواج داشته، در طول تاریخ، مرد بر زن مسلط بوده و رابطه‌ی این دو با کشاکش توأم بوده‌است. جز برتری‌هایی که مردان از نظر جسمی، مادی، قدرت اقتصادی و اجتماعی، در جامعه داشته‌اند، از موهبت آموزش و تحصیلات نیز برخودار بوده‌اند و از آنجا که اکثریت باسوادان جامعه را مردان تشکیل می‌دادند تاریخ و ادبیات نیز به قلم آنها نوشته می‌شد و در این صورت با باورمندی‌های زن‌ستیزانه و مردسالارانه، طبیعی بود که زن، توانائی‌های او و جایگاهش را نیز آن‌ها در ادبیات مشخص کنند و در جایی بنشانند که خود می‌خواهند یا بر آن باور دارند. ادامه »»

نیما طاهری
طنز یکی از گونه‌های ادبی و هنری تفکر انتقادی است. طنز سرشتی انتقادی دارد و به گفته‌ی چرنیشفسکی: طنز، آخرین مرحله‌ی تکامل نقد است. طنز، تصویر هنری ِ جمع تناقض‌ها و تضادهای درونی و بیرونی انسان و جامعه در لحظه و تاریخی واحد، با بیان و لحنی نیش‌خند آفرین است. طنزپرداز نیک می‌داند که جمع تناقض‌ها و تضادها درآن ِواحد در منطق صوری امری محال است، اما قلم‌رو طنزپرداز زندگی اجتماعی است، قلم‌رویی که هر آن ِ واحد آن، جمع تناقض‌ها و تضادهای درونی و بیرونی است. ادامه »»

سرنوشت طنز معاصر، بنا به خصلت اجتماعى بودن طنز، بيش از هر گونه ديگر ادبى، با ژورناليسم گره خورده است. چهره هاى شاخص طنز، يا از نشريات طنز نويسى را آغاز كرده اند، يا آثار خود را در نشريات به چاپ رسانيده اند. اين امر، شايد موجب شده كه بسيارى از آثار طنز ، بين ژورناليسم و ادبيات معلق بمانند، ولى از سوى ديگر، امكان برخورد روزآمد با زبان مردم و جامعه و آفرينش قالب هاى متناسب با آن را در عرصه ادبيات فراهم ساخته است. در رديابى جريانات ادبى طنز معاصر، تا بهمن ،۵۷ به چهار دوره زمانى مشخص مى رسيم كه طنز هر دوره، مولفه هاى خاص خود را دارد. ادامه »»

كاريكاتور آن طور كه گفته مى شود با آغاز تصويرگرى مكتوب و سپس سمت گيرى آن به سوى فانتزى شكل نگرفت. بلكه سالها پيش از آن و در دوران انسانهاى اوليه نيز وجود داشت. براساس تحقيقات پروفسور دانيل. اس. جانسن كه يكى از باستان شناسان برجسته است، حكاكى هاى موجود بر روى ديوار غارهاى محل زندگى انسانهاى اوليه، نكات بسيارى از زندگى و ديدگاههاى آنها را آشكار مى كند. ادامه »»

کاربرد فراوان‌ از چند معنایی‌ و ایهام‌ یکی‌ دیگر از ویژگی‌های‌ طنز به‌ شمار می‌رود. منظور از ایهام‌، به‌ کار بردن‌ لفظی‌ با حداقل‌ دو معنی‌ است‌ که‌ یکی‌ نزدیک‌ به‌ ذهن‌ و دیگری‌ دور از ذهن‌ باشد. در طنز خواننده‌ ابتدا معنی‌ نزدیک‌ را می‌بیند، سپس‌ با یک‌ اشاره‌ به‌ معنای‌ دور از ذهن‌ دست‌ می‌یابد. ادامه »»

در اغلب مقالاتی که دهخدا در آنها به مسائل خانوادگی اشاره می‌کند، باورها و اعتقادات را از زبان زن به خانواده بازگو می‌کند و این مساله بیانگر آن است که زن فرهنگ را در خانواده و جامعه رواج می‌دهد و به بیان علمی‌تر فرهنگ را باز تولید می‌کند. ادامه »»

طنزنوشته‌های «چرند و پرند» نخستين شيوه‌ى نگارش مدرن در زبان فارسی هستند. دهخدا با نگارش نثر ساده و قابل فهم و به کارگیری زبان محاوره و اصطلاحات و ضرب‌المثل‌های متداول در میان مردم، قدم بزرگی در نزدیک کردن ادبیات به زبان کوچه و بازار برداشت. ادامه »»

وقتی «دو کلمه حرف حساب» به صورت ستون طنز روزنامه اطلاعات در آمد، در فضای سرد و يخ‌زده‌ی آن روز ولوله برانگيخت و نشان داد که مهارت حرفه‌ای امری بی‌بديل در کار روزنامه‌نگاری است و نشان داد که قلم اگر توانا باشد در دشوارترين شرايط هم می‌توان به دادخواهی عمومی برخاست؛ و نشان داد که معنای ظرافت فکر و ذوق و قريحه و تيزبينی چيست. ادامه »»

ما در تاریخ ادبیات کشورمان، جریانی با عنوان جریان زنان طنز نویس نداشته‌ایم. یعنی ممکن است با معدود زنانی مواجه باشیم که حتی به عنوان طنز نویس شناخته شده‌اند یا در آثار برخی نویسندگان یا شاعران زن با رگه هایی از طنز مواجه شویم، ولی این امر در مقایسه با آثار مردان اولاً به چشم نمىآید و ناچیز است و ثانیاً هیچ‌گاه رنگ جریان ادبی به خودش نگرفته است. ادامه »»

بعد از اسلام پندنامه‌های منظوم و منثور در ادبیات فارسی و عربی بسیار فراوانست. اما این نوع یکی از سهل‌ و ساده‌ترین انواع ادبیات است. رساله صد پند عبید تقلید هجوآمیز این گونه پندنامه‌هاست و در مقدمه آن این معنی را به کنایه‌ای لطیف بیان کرده است. ادامه »»

امروزه معمولاً وقتي از نشريات «شوخ طبع و فکاهي انتقادي» نام مي بريم بدون در نظر گرفتن روش خاص اين گونه نشريات، واژه طنز را در تمامي موارد به کار مي بريم. اگر چنين برداشتي درست باشد و همه اين گونه نشريات را بتوان زير عنوان طنز جاي داد، طبعاً ما در بررسي خود مقولاتي چون شوخي، فکاهي، هزل، هجو و گونه هاي ديگر شوخ طبعي را نخواهيم داشت. ادامه »»

با پیدایی مشروطیت، ادبیات طنزی حقیقی، که لبه تیز خود را بیش از افراد متوجه اجتماع و معایب عمومی جامعه ساخته بود، پدید آمد و در حقیقت به نفع افکار آزادیخواهانه به شعر تغزلی دست داد. به عبارتی دیگر طنز و رئالیسم دو نوزاد توامان بودند که در دامان شعر تغزلی ایران پرورش یافتند. ادامه »»

طنز همواره بخشی گُسترده از ادبیات را در برگرفته است. در ادبیات معاصر اکثر ملل جهان، طنز به عنوان نوع جدید و مستقل ادبی عَلَم استقلال بلند کرده است و نویسندگانی چند، شخصاً به نام طنزنویس یا طنزپرداز شناخته می‌شوند. این نویسندگان نشان داده‌اند که طنز یک نوعِ مستقل ادبی است که می‌تواند گونه‌های متعدد و متفاوت ادبیاّت و بیشتر اوقات ژورنالیزم را استخدام کند و دیگر نمی‌تواند در چند شکل و چند قالب خاص محدود بماند. ادامه »»

از نظر ساختاری دهخدا شیوه‌ای ساده و روان را ابداع کرد که برعکس ساختار پرتکلف و متن‌های ثقیل و سنگین و پر از صناعت ادبی و منشیانه دوره قاجاریه، از سادگی و روانی خاصی برخوردار بود. از طرف دیگر کاربرد واژه‌ها در ساختار جدید به گونه‌ای بود که دهخدا کوشش می‌کرد واژه‌هایی را از فرهنگ مردم کوچه و بازار، کنایات، مثل‌ها و تکیه‌کلام‌های آنها انتخاب کند. ادامه »»

شعر و تصنيف و ترانه يکی از مهم‌ترين آثار طنزی بود که توسط شاعران انقلابی مشروطه به صورت‌های مختلف سروده می‌شد و به دليل خصوصيت شعر بودن و به آهنگ درآمدن در ابعاد وسيع منتشر می‌گشت. ادامه »»

طنز، شکل تکامل یافته‌ی هجو است و فکاهه شکل تکامل یافته‌ی هزل. آنچه این دو را به هم پیوند می‌دهد، عنصر خنده است. با این تفاوت که خنده طنز به خاطر انتقاد است و خنده‌ی فکاهه به خاطر شوخی. ادامه »»

شاپور از بنیان‌گذاران مکتب تازه‌ای در طنز است که شاملو در مجلۀ «خوشه» (سال 1347) برای نخستین بار عنوان کاریکلماتور را برای این نوع نوشته‌ها پیش‌نهاد کرد و بعدها مورد پذیرش واقع شد. بیژن اسدی‌پور عنوان لطیفۀ مصور را به این نوشته‌ها اطلاق کرده است؛ اما امروز عنوان کاریکلماتور، عنوان شناخته شده‌ای است که هم‌چون یک نوع ادبی معرفی شده است و پیروان زیادی دارد که به این شیوه قلم می‌زنند. ادامه »»

هرکس اندک تاملی در شعر حافظ داشته باشد به نیکی دریافته است که یکی از برجسته ترین ویژگیهای شعر او لحن طنزآمیز کلام اوست. مثلا در این بیت: یا رب آن زاهد خودبین که بجز عیب ندید / دود آهیش در آیینه ی ادراک انداز... ادامه »»

آرسيتوفان (448 تا 380 پيش از ميلاد؛ به روايتي) - سركرده كمدي كهن- نمايشنامه ابرها را به منظور رسواسازي سوفسطائيان و سركرده آنها- سقراط- نوشت. استرپسيادس (به معناي كسي كه اغراق كرده و با قدرت كلام تحريف مي‌كند)، مونولوگ‌اش آغازگر كمدي است. استرپسيادس به خاطر ولخرجي‌هاي پسر اسب‌سوارش- فيديپيدس- به شدت مقروض است و براي يافتن راه‌حل، خواب را بر خود حرام كرده. او تصميم مي‌گيرد از علم و شيوه سوفيست‌ها بر دست‌به‌سركردن طلبكاران و نيل به خوشبختي، سود بجويد... ادامه »»

دلايل فراواني براي گرايش طنزنويسان مطبوعات ايران به استفاده از نام مستعار- و به‌خصوص استفاده از نام‌هاي مستعار فراوان- وجود دارد كه برخي از آنها با دلايل عمومي استفاده افراد از نام مستعار اشتراك دارد و برخي صرفا مخصوص شرايط خاص حاكم بر مقوله‌اي به نام «طنز مطبوعاتي ايران» هستند. برخي از اين دلايل در ادامه بررسي شده‌اند: ادامه »»

می توان گفت طنز مشروطه،در عرصه مسایل زنان،طنزی انقلابی است ولی در این میان، گرچه طنز این دوره استبداد سیاسی را نشانه می رود ولی در عرصه مسایل زنان ،رویارویی با استبداد فکری را مد نظر دارد و تاکید بر کسب علم و مبارزه با جهل و نابرابر ی از سوی زنان و کسب حقوق حقه آنها شعار محوری آن است .ویژگی دیگر این طنز،نظرگاه نویسندگان آن است. ادامه »»

وقتي به ساختار و به فرم كمدي اهميت داده نشود، در واقع صرفا فقط به آن چیزی اهميت داده مي‌شود که به ظاهر «محتوا»ست، نه به خود كمدي. آنگاه يك فيلم كمدي را ما اين‌گونه ارزش‌گذاري مي‌كنيم كه چه حرفي مي‌زند نه اينكه چه نوع كمدي ارائه مي‌دهد. در چنين حالتي كمدي، به عنوان صرفا محملی برای انتقال موضوع، تبديل به يك باج مي‌شود، مخاطب باج‌ می گیرد و هنرمند باج‌ می دهد. ادامه »»

اصلی‌ترین آموزه اخلاقی حاکم بر جهان طنز این است: «به هم نخندیم، با هم بخندیم». این توصیه روش‌شناسانه، در «آن واحد»، چند هدف را دنبال می‌کند. اولا قالبی اخلاقی دارد و در واقع لایه‌ای از معنویت روی شوخی‌های شما می‌کشد و به تعبیری خنده‌های ناشی از آن شوخی را نیز ردایی استعلایی می‌پوشاند. از سوی دیگر باعث می‌شود کسی احساس توهین و تحقیر نکند و همه در کنار هم، به خوبی و خوشی، لحظات مفرحی را تجربه کنند... ادامه »»

شاید هیچکس در ابتدای شکل گیری اولین وبلاگهای طنز فکر نمی کرد پدیده ای به نام طنز وبلاگی در طی زمان به شکل جریانی ادبی در اینترنت درآید و بتواند بر فضای طنز جامعه اثر بگذارد. ادامه »»

«کمدی» زمانی به‌وجود آمد که نوعی تفکر زمینی و نگاه انسانی به جهان، جایگزین رابطه «جادویی» بشر با محیط پیرامون‌اش شد. بشر در آغاز به سبب عدم تسلط و آگاهی بر پدیده‌ها و دگرگونی‌های جهان، حتی علل و انگیزه‌های تحولات طبیعی را به نیروهای ماوراءالطبیعه وابسته می‌دانست و در این مورد کمتر نقشی را برای خود و موجوداتی که در این وادی می‌زیستند، قائل می‌شد... ادامه »»

«هادي خرسندي» از بيستم اسفند سال 57 در روزنامه كيهان ستون طنزي تاسيس كرده بود و از اين جهت شايد كيهان و هادي خرسندي ركورددار باشند.در 6 ماهه نخست سال 57، نشريات طنز بسياري منتشر شدند كه از ميان آنها مي‌توان حاجي‌بابا، آهنگر (چلنگر)، دوره‌گرد، مش حسن، خوش‌خنده، بختك، جيغ و داد، ملانصرالدين و دخو را نام برد. در بعضي از مجلات و روزنامه‌ها مثل فردوسي، بامداد و جمهوري اسلامي هم صفحات يا ستون‌هاي طنز منتشر مي‌شد. ادامه »»